Liên hệ

Hotline:
1900 636 434
Skype:
CÔNG TY TNHH MTV

TRUYỀN THÔNG VĂN HOA VIỆT

Hotline: 0981 84 0367 - 0364 33 88 98

www.saigonmedia.info

Ký sự: TRUYỀN THUYẾT DINH MỘ THẦY THÍM - BINH THUẬN - Kỳ 6

Mở đầu lễ hội, ông trưởng ban trị sự thay mặt dân làng lược qua sự tích và công lao cống hiến của Thầy Thím, tiếp theo là bài văn tế Thầy Thím và lễ hội bắt đầu trước sự chứng kiến của hàng vạn người bao quanh Dinh.

 

Bài 6:

                         CÁC HÌNH THỨC SINH HOẠT VĂN HOÁ DÂN GIAN

                              LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG DIỄN RA TẠI DI TÍCH

 

                    Thuận Hải trước đây và Bình Thuận ngày nay có 3 nơi mà ở đó đều là danh lam thắng cảnh có sức hấp dẫn thu hút đông đảo du khách thập phương đó là: Chùa Núi (huyện Hàm Thuận Nam) chùa Hang (chùa cổ thạch - huyện Tuy Phong) và Dinh Thầy Thím (thị xã Lagi). Mỗi nơi đều có vẽ đẹp riêng, nhưng cả 3 nơi về vị trí tọa lạc đều ở trong những cánh rừng bạt ngàn và mỗi nơi đều có mỗi lễ hội riêng mang nét đặc trưng của từng địa phương. Riêng lễ hội ở Dinh Thầy Thím có phần giống lễ hội ở miếu Bà chúa Xứ Châu Đốc An Giang và một phần nào có nét giống như lễ hội ở Bà chúa Kho ở Hà Bắc.

                        Ở đây có hai lễ hội chính trong năm:                 

                        Lễ hội thứ nhất: Được tổ chức vào ngày 5 tháng giêng âm lịch. Đây là ngày tảo mộ Thầy Thím mà theo truyền thuyết dân gian là ngày Thầy Thím mất. Để thực hiện lễ hội này, từ những ngày trước trong Dinh đã có sự chuẩn bị chu tất, dân làng ra mộ từ sáng sớm, mộ cách Dinh chừng 3 km và rước bài vị về Dinh . Đúng ra thì ngày này chỉ có phần lễ, còn phần hội thì năm có năm không và không nhất thiết phải có, tuỳ theo khả năng và sự chuẩn bị của dân làng.

                          Lễ hội thứ hai: Lễ hội này bắt đầu từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 9 âm lịch. Đây là lễ hội chính của Dinh. Trước lễ hội dân làng đã tổ chức lễ giỗ Tiền hiền, Hậu hiền để tỏ lòng biết ơn các bậc tiền bối có công khai phá xây dựng làng mạc quê hương hàng trăm năm trước và đó cũng là việc thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của nhân dân. Thực ra không phải chỉ đến những ngày này du khách các nơi mới đến, mà trước đó nửa tháng khách thập phương đã đến rất đông và sau đó nửa tháng không khí lễ hội vẫn sôi động. Đúng ra suốt cả tháng 9 âm lịch hàng năm ở khu vực này luôn có không khí lễ hội.

                        Tập trung nhất vẫn là vào ngày 3 ngày 14 – 15 – 16 tháng 9 âm lịch khách thập phương đến thưởng ngoạn và viếng thăm Dinh Thầy Thím trung bình hơn 40.000 người mỗi ngày.

                           Mở đầu lễ hội, ông trưởng ban trị sự thay mặt dân làng lược qua sự tích và công lao cống hiến của Thầy Thím, tiếp theo là bài văn tế Thầy Thím và lễ hội bắt đầu trước sự chứng kiến của hàng vạn người bao quanh Dinh. Học trò lễ cùng lúc thực hiện các lễ nghi mang tính truyền thống cần thiết. Tiếp theo là lễ dâng hương. Dinh Thầy Thím với một diện tích bề thế như vậy nhưng trong những ngày này không có chỗ chen chân, tưởng chừng như sẽ vỡ tung ra vì sự có mặt cùng lúc của hàng vạn người. Lễ dâng hương kéo dài liên tục nhiều ngày khói tỏa mịt mù. Sau lễ dâng hương là các trò chơi dân gian: múa lân, hát chèo bả trạo, hát bội cùng các trò chơi thể thao văn hóa khác do phòng Văn hóa Thông tin thị xã Lagi tổ chức. Đây là nét mới của ngành Văn hóa Thông tin địa phương trong những năm gần đây được nhân dân và du khách đồng tình hưởng ứng và rất đông du khách tham gia. Cứ như vậy lễ hội kéo dài đến ngày 16/9 âm lịch thì kết thúc và mọi người không hẹn nhưng lại gặp nhau vào mùa lễ hội năm sau.

                          Những năm gần đây, trong những tháng ngày đất nước đang thực hiện vào cuộc đổi mới tư duy, canh tân đất nước theo quy luật kinh tế thị trường việc buôn bán làm giàu chính đáng được đề cao khuyến khích thì những cuôc hành hương lễ bái, xin lộc ở Dinh ngày một nhộn nhịp. Trong những ngày lễ hội chính của Dinh số lượng người đến tham dự đông tới mức khó có vùng đất thiêng nào sánh nổi. Khoàng 5 năm gần đây số lượng người đến dự lễ hội trung bình lễ chính từ 50 – 80 nghìn người. Riêng lễ hội năm 1996 số lượng người dự trung bình 40.000 người một ngày. Cả 3 ngày có trên 120.000 người chúng ta bắt gặp ở đây khách thập phương người trong nước từ miền ngược miền xuôi tới, có cả Việt kiều về thăm quê hương xứ sở có cả người nước ngoài, đủ mọi thành phần trong xã hội. Họ đến đây với một lòng tin xuất phát tư tâm linh và sự ngưỡng mộ Thầy Thím chiếm quá nửa lượng người đến là thanh niên nam nữ, họ vừa dự lễ hội vừa du lịch, thưởng ngoạn các danh lam thắng cảnh. Xung quanh Dinh là những thắng cảnh, những điểm du lịch lý tưởng: Hòn Bà bờ biển, Đồi dương, Ngãnh Tam Tân. Số đông du khách là từ các tỉnh miền Trung, miền Tây, Nam bộ và thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài việc viếng thăm và dự lễ hội ở Dinh, du khách còn đến viếng mộ Thầy Thím cách 3 km đường rừng. Trong những ngày hội, con đường này lúc mào cũng có những đoàn người đến viếng mộ, ngoài đi bộ ra phương tiện duy nhất còn lại để phục vụ du khách ở đây là: xe bò phương tiện thô sơ nhưng rất lý thú. Phương tiện này dù quá lạc hậu nhưng lại được sự chú ý của khách du lịch đặc biệt là Việt kiều và khách nước ngoài, đó cũng là thú vui của họ. Hình như chỉ địa điểm này mới sử dụng phương tiện xe bò để vận chuyển khách du lịch. Gần như tất cả mọi người đến dự lễ hội ở dinh đều phải đến viếng mộ Thầy Thím.

                           Chúng tôi cho rằng, nhu cầu tâm linh, nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân là nhu cầu cần được tôn trọng. Tất nhiên phải loại trừ mầm mống của sự mê tín dị đoan, hướng quần chúng đến với lễ hội theo phong tục và truyền thống tốt đẹo của dân tốc, của nếp sống văn hóa mới.

                            Với những giá trị vốn có của di tích về lịch sử văn hóa, nghệ thuật dân gian và lễ nghi, tiếng lành đồn xa nơi đây trở thành điểm tham quan du lịch hấp dẫn cho mọi. Không phải chỉ có lễ hội du khách mới tìm về Dinh mà bất cứ ngày thường nào trong năm cũng có hàng trăm người viếng Dinh. Nhờ thế mà một vùng thôn quê ôm bọc ngôi Dinh vốn bao năm trước vẫn bình yên, nhọc nhằn trong công việc ruộng đồng, nương rẫy bỗng dưng bừng dậy làm ăn khấm khá và luôn được sống trong không khí ngày hội, chủ yếu vẫn là các dịch vụ cho du khách.

                    Nghiên cứu lịch sử của Dinh Thầy Thím và lễ hội hàng năm cũng như nhu cầu về tâm linh, tín ngưỡng; Chúng tôi thấy việc thờ phụng Thầy Thím hiện tại nhằm tôn vinh người có công khai phá, giúp đỡ nhân dân trong cuộc sống. Ngoài lòng sùng bái, ngưỡng mộ Thầy Thím, khách hành hương về đây còn có mục đích xin được cầu tài phát lộc. Chính những tục này là điểm độc đáo cuốn hút khách thập phương phần lớn du khách đã đến từ năm trước năm sau họ vẫn đến. Từ đây chúng tôi thấy họ có một niềm tin lớn và có thể nói, niềm tin dù có hảo huyền và phi lý đến đâu nó vẫn là cứu cánh của cuộc sống một số người. Điều chúng tôi cảm nhận sâu sắc hơn qua lễ hội dinh Thầy Thím chính là ở khía cạnh văn hóa tín ngưỡng tích cực của nó.

                       Thầy Thím đi vào tâm thức dân gian và trường tồn qua năm tháng, mặc bao biến thiên của lịch sử và những khó khăn bươn chải của cuộc sống đời thường. Thầy Thím không chỉ là con người nhân hậu, cứu cánh của nhân dân mà còn là biểu tượng của một chí hướng phát triển cộng đồng. Nhân dân còn học được ở đây từ trong truyền thuyết ý chí tự lực trong cuộc sống tinh thần giúp đỡ những người nghèo khổ, chính những đức tính này là phẩm chất đạo lý mà hết thẩy mọi người đều kính trọng. Thầy Thím đã để lại nhiều truyền thuyết tốt đẹp trong dân gian một phần là sự thực một phần dẫu là sự tích, truyền thuyết nhưng cuộc đời họ vẫn toát lên tính nhân bản sâu sắc gần gủi với tất cả mọi người.

 GIÁ TRỊ LỊCH SỬ, KHOA HỌC, NGHỆ THUẬT, VĂN HÓA:

                          Đánh giá chung về các giá trị của Dinh Thầy Thím từ lịch sử hình thành, sự tồn tại đến kiến trúc và các mặt thuộc về văn hóa nghệ thuật chúng tôi có những nhận xét sau:

                           Về kiến trúc: Như những phần trên của hồ sơ đã trình bày, d8ây là di tích lịch sử ra dời tương đối muộn nên về kiến trúc phải tuân thủ theo dạng kiến trúc tôn giáo đương thời, không có gì nổi trội, chỉ trừ những phần trang trí nghệ thuật trong Dinh như hệ thống rường cột, hướng án thờ, bao lam, hoành phi và long vị. Trang trí nghệ thuật ở Dinh còn thể hiện được bố cục các hoa văn trang trí tô điểm cho công trình kiến trúc thành những tác phẩm tạo hình hoàn chỉnh góp thêm không khí sinh động trang nghiêm, tĩnh mặc của Dinh Thầy Thím.

                           Ngoài vẻ đẹp có tính trang nghiêm của công trình kiến trúc, cảnh quan thiên nhiên ở đây lại sẳn có để cho công trình dựa vào và làm đẹp mình hơn. Ngay từ hồi đầu dựng Dinh nơi đây đã là những cánh rừng già bạt ngàn, trong chiến tranh và nhất là sự tàn phá rừng hàng chục năm nay vẫn còn lại trong khuôn viên và quanh Dinh những cây cổ thụ tự nhiên góp phần trang trí cho mối tương quan giữa kiến trúc và thiên nhiên càng thêm gắn bó hữu cơ.

                            Giá trị chính của di tích chủ yếu vẫn là tính lịch sử và văn hoá dân gian. Ở đây bản sắc văn hoá dân tộc được khắc ghi ở nhiều bộ phận: kiến trúc dân gian, lễ hội dân gian, văn học dân gian mặc dầu có một số nét ở các lĩnh vực có sự giống nhau như một số các di tích khác, nhưng phần lớn vẫn giữ được nét đặc trưng của lễ hội và kiến trúc dân gian ở khu vực này. Mỗi di tích một lễ hội khác nhau, mỗi vùng có một phong cách thể hiện lễ hội cho phù hợp với phong tục tập quán của địa phương mình. Theo chúng tôi bản chất của lễ hội Dinh Thầy xuất phát từ lịch sử nhân vật được thờ phụng cộng thêm những huyền thoại, truyền thuyết truyền miệng từ đời này qua đời khác mà nội dung tập trung ca ngợi công đức tính cách tốt đẹp của Thầy Thím. Xét đến cùng thì đó là lòng tin, tín ngưỡng khởi phát ở tâm linh mọi người. Về thực chất tín ngưỡng là một bộ phận cấu thành của văn hoá dân gian mà văn hoá dân gian chính là cốt lõi của văn hoá dân tộc. Nhờ vậy mà lễ hội và các nghi thức tín ngưỡng không bị pha trộn. Chính đó cũng là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên bản sắc bản lĩnh văn hoá quê hương. Nó vừa là yếu tố truyền thống giữ cho văn hoá địa phương khỏi bị biến dạng, khỏi bị pha trộn với văn hoá và lễ hội ở những vùng khác, loại bỏ những gì không phù hợp với nghi thức lễ hội tốt đẹp mang tính truyền thống.

                            Trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, ở trên nhiều lĩnh vực khác nhau Dinh Thầy Thím đã có những cống hiến lớn lao cho cách mạng, bằng sức người sức của, là cơ sở qua lại hoạt động của du kích. Sau ngày hoà bình lập lại, với vị thế thuận lợi hiếm có, vừa ở gần biển (cách biển 2km) xung quanh lại là những cánh rừng với nhiều thắng cảnh đẹp. Cùng với sự tôn thờ tín ngưỡng và thưởng ngoạn thắng cảnh của nhân dân khắp nơi đã tạo điều kiện cho nhân dân địa phương mở mang du lịch, phát triển các dịch vụ góp phần giải quyết công ăn việc làm cho nhiều người. Ở một vùng quê heo hút ngày xưa, những năm gần đây bỗng dưng đường sá được sửa chữa nâng cấp, lúc nào ở khu vực này cũng nhộn nhịp người và xe cộ, những con đường mở vào tận Dinh mở luôn ra biển.

                              Có thể nói rằng Dinh Thầy Thím là một điểm di tích thuộc lĩnh vực văn hoá, từ đây khơi dậy bao tiềm năng về du lịch và kinh tế cho địa phương. Ở góc độ một vùng cụ thể như quê hương Hàm Tân chúng ta có thể nói rằng văn hoá chính là động lực thúc đẩy kinh tế phát triển chứ không phải văn hoá đứng ngoài kinh tế và chỉ tô điểm cho kinh tế. Tác dụng của di tích trực tiếp trên nhiều lĩnh vực với đời sống xã hội, ngoài việc tạo điều kiện giải quyết công ăn việc làm cho rất nhiều người, di tích còn hỗ trợ kinh phí tu bổ đường sá, bệnh viện, trường học và tổ chức các chương trình phúc lợi phục vụ đời sống nhân dân. Đó là những việc làm tốt đẹp của Ban quản lý Dinh, phần nào thực hiện di huấn của người xưa luôn cứu giúp người nghèo khổ.( Còn tiếp. Đón xem Kỳ 7 : TÌNH TRẠNG BẢO QUẢN DI TÍCH )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Liên hệ

Để liên hệ với chúng tôi bạn vui lòng nhập thông tin vào bên dưới.

Đối tác